Harim Kalesi

Harim kasabasının üstünde, yüzyıllar boyunca yerleşimle yükselmiş bir höyüğün tepesinde duruyor. Batıya Amik ovası açılıyor, altından Antakya-Halep yolu geçiyor: kalenin bütün hikâyesi bu iki cümlede. Kim yolu tutmak istediyse önce burayı almak zorunda kaldı.

Nasıl gidilir

İdlib’in kuzeybatısında, Türkiye sınırının hemen dibindeki Harim kasabası. Bab el-Hava sınır kapısı yakın. Kaleye kasabanın içinden çıkılıyor; höyüğün yamacı dik ve patika taşlı.

Ne kadar sürer

Bir saat. Çıkış ve iniş bu sürenin yarısını alıyor; tepede gezilecek alan sanıldığı kadar geniş değil.

Ne görülür

Kuzeydoğu yanında kayaya oyulmuş büyük bir hendek var: 25 metre uzunluğunda, 8 metre genişliğinde. Kale kare planlıydı; surun bir bölümü ve kulelerin bazıları yıkık. Tepede gözetleme kuleleri, kalın duvar hatları, hamam kalıntısı ve höyüğün altındaki kaynağa inen gizli geçitler var — kasabanın suyu o kaynaktan geliyordu. Girişten sonra iki yana ayrılan geçitler ve on iki dükkânlık bir çarşı sırası okunuyor.

Kim yaptı, kim aldı

959’dan az sonra Bizans imparatoru Nikeforos Fokas kurdu. 1097’de Haçlılar aldı ve kırk yıl tuttu. 1149’da İnab savaşından sonra Nureddin Zengî’nin eline geçti, 1158’de Kudüs kralı III. Baldwin geri aldı, 1164’te Nureddin bir daha kuşattı ve yardıma gelen Haçlı ordusunu Harim önünde bozguna uğrattı; Antakya prensi ile Trablus kontu esir düştü. Selahaddin’in oğlu Zahir Gazi kaleyi yeniden yaptırdı. 1260’ta Hülagu’nun Moğol ordusu kasabayı ve kaleyi büyük ölçüde yıktı — bugün ayakta olan taşın çoğu 1164 sonrasına ait.

Bugünkü durum

Şubat 2023 depremi Harim’i ağır vurdu; kasabada ve höyükte hasar var, bazı yollar kapalı olabiliyor. Kale bakımlı bir ören yeri değil: korkuluk, tabela ve aydınlatma yok. Gitmeden önce yerel duruma bak.