Yakubiye: Asi Vadisinde Ermeni ve Katolik Köyü

Yakubiye, Asi vadisinin üstünde, ormanlık bir dağın 480 metre yüksekliğindeki yamacında bir Hristiyan köyü. İki Ermeni Apostolik kilisesi, bir Katolik kilisesi ve 1929’da açılmış bir Ermeni okulu var. Vadideki beş Hristiyan köyünden biri; ötekiler Kuniye, Cudeyde, Gassaniye ve Hallouz. Ölü Şehirler’in kalıntı kiliselerinden farklı olarak burada kiliseler bir cemaatin.

Nasıl gidilir

Yakubiye, Cisr eş-Şuğur’un kuzeyinde, Asi vadisine bakan tepelerde. Kuniye ve Cudeyde köylerine bitişik, bu yüzden üçü tek bir gezintiye sığıyor. Darkuş kasabası yaklaşık 10 kilometre ötede. Haritadaki pin köyün merkezini gösteriyor.

Kiliseler

Köyün iki Ermeni Apostolik kilisesi Surp Anna ve Surp Hripsime. Surp Hripsime, Ermenistan’daki Eçmiadzin’de bulunan aynı adlı kilise örnek alınarak yapıldı. Üçüncü kilise Katolik cemaatin: Lekesiz Gebelik Kilisesi. Köyün 2004’teki nüfusu 476’ydı ve halk Ermeni Apostolik ve Katolik olarak ikiye ayrılıyordu.

Ermeniler buraya ne zaman geldi

Kaynaklar Yakubiye’deki Ermeni yerleşimini, Kessab ve Ğenamiye ile birlikte 8. ile 12. yüzyıllar arasına tarihliyor. 1929’da Ermeni Genel Yardımseverler Birliği (AGBU) ve Halep Ermeni Prelatlığı köyde bir okul açtı; okulda Ermenice Arapçayla birlikte öğretiliyordu.

Kuniye’deki Fransisken misyonu

Bitişik Kuniye’de Fransiskenler 1878’de bir kilise, bir manastır ve bir dispanser kurdu; kuzeybatı Suriye’nin ilk Arapça okulu da buradaydı. Kilise 1885’te yenilendi, bugünkü yapı 1932 tarihli. Gassaniye de aynı vadideki kardeş köylerden biri.

2013 ve sonrası

Ocak 2013’te muhalif gruplar köyü aldı. Altyapı büyük hasar görmedi ama terk edilen evler yağmalandı. Ermenilerin çoğu köyden ayrıldı, Katoliklerin çoğu kaldı. Kiliselerin bugünkü ayin düzeni ve ziyarete açık olup olmadıkları yerinde teyit edilmeli.

Neyi kaçırma

Surp Hripsime. Kilise, Eçmiadzin’deki ünlü Hripsime Kilisesi örnek alınarak yapıldı; Ermenistan’ı görmüş biri için bir İdlib köyünde aynı modelin izini aramak, ziyaretin en ilginç anı olabilir.