İdlib Müzesi

İdlib’in doğu girişinde, kavşağa bakan iki katlı taş bina. 1987’de açıldı ve vilayetteki kazılardan çıkanları tek çatı altında topladı. Vilayette kayıtlı 800’den fazla arkeolojik alan var; müze onların ortak deposu ve en bilinen parçası Tell Mardih’ten, yani Ebla’dan gelen kil tabletler.

Nasıl gidilir

Şehrin doğu girişinde, Mihrab kavşağının kenarında. Merkezden yürünüyor. Binayı caddeden tanıyorsun: açık renkli taş cephe, delikli kafes şeritleri, çatının ortasında alçak bir kubbe.

Ne kadar sürer

Bir saat. Yapı 5000 metrekareden büyük ve iki katlı, ama savaştan sonra ziyarete açılan bölüm iki salonla sınırlı; tur bu yüzden kısa sürüyor.

Ne görülür

Sergi kronolojik kurulmuştu: MÖ 3. binyıldan İslam dönemlerine. Ebla’nın yanı sıra Tell Afis, Tell Mastuma, Tell el-Kerh, Dahis ve Sarakib mezarlarından gelen pişmiş toprak kaplar, bazalt stelalar, mozaikler ve küçük figürinler var. İslam kanadında Emevî altın sikkeleri, Memlûk ve Osmanlı gümüş paraları, cam ve seramik kaplar duruyor. Bir salon da vilayetin halk geleneklerine ayrılmış: yöresel giysi, mutfak kabı, gündelik eşya.

Tabletler

Ebla arşivi müzenin kurulma sebebi. İtalyan ekip Tell Mardih’te 1964’te kazmaya başladı, arşiv 1974’te akropoldeki Saray G’de bulundu. Tabletlerin bir bölümü Halep ve Şam müzelerinde, bir bölümü burada. Müzede bunlar için ayrı bir bölüm var: parçalar numaralanıp sıralanmış, çünkü koleksiyonun büyük kısmı sergi değil çalışma malzemesi ve okunmaya devam ediyor.

Savaştan sonra

Müze 2013’te kapandı; o dönemde yağma ve bombardımandan zarar gördü. 2015’te ve 2017’de doğrudan isabet aldı, yapıda ağır hasar oluştu. 2018’de İdlib Eserler Merkezi adlı yerel kurum iki salonu onarıp ziyarete açtı. 2023 depremleri duvarlarda çatlaklar bıraktı. Müze bu hâliyle çalışıyor; gelenlerin çoğu okul ve üniversite grupları.

Neyi kaçırma

Halk gelenekleri salonu. Ziyaretçilerin çoğu tabletler için gelip orayı hızla geçiyor, oysa müzedeki tek bölüm o: içindekiler kazıdan değil, İdlib evlerinden çıkmış.