Tell Aceje (Şadikanni)

Tell Aceje, Habur’un aşağı çığırında, Haseke’nin güneyinde bir höyük. Antik adı Şadikanni: Asur’un Habur boyundaki eyalet kentlerinden biri ve Hurri kökenli sayılan tanrı Samnuha’nın kenti. Roma döneminde adı Horaba’ydı. Alan savaş yıllarında ağır yağma gördü ve bugün höyükte ne kaldığını anlatan güncel bir kaynak yok.

Nerede

Haseke’nin kuş uçuşu 30 kilometreyi aşkın güneyinde, Habur’un aşağı çığırında, Şeddadi bölgesinde; en yakın köy Aceje Şarkiye. Kaynaklar alanın noktasını birbirinden 100 metreyi aşan farkla gösterdiği için sayfada harita yok.

Şadikanni ve tanrı Samnuha

Şadikanni hükümdarı Bel-Ereş, Asur kralı I. Aşur-reş-işi’nin çağdaşıydı. Kentin tanrısı Samnuha’nın tapınağını ve adı Kubaba ya da Guba(ba) diye okunan bir tanrıçanın tapınağını yeniletti. Bel-Ereş’in yazıtlı silindiri, Asur’un o dönemde bölgeden çekildiği görüşüne karşı bir kanıt olarak tartışılıyor. Kent I. Tukulti-Ninurta döneminde bir Asur eyaletiydi. II. Aşurnasirpal’in bir yazıtında Samnuha, eyalet valisi Muşezib-Ninurta’nın kişisel tanrısı olarak geçiyor; valinin babası Samanuha-şar-ilani de bir Şadikanni hükümdarıydı. Kişi adlarına bakılırsa Samnuha’ya Ahameniş dönemine kadar tapınıldı.

Horaba: Roma’nın atlı okçuları

Roma döneminde kentin adı Horaba’ydı. Yerli atlı okçulardan kurulu ala prima nova Diocletiana birliği, Horaba ile kuzeydeki Thannuris, yani bugünkü Tell Tuneynir arasında konuşluydu. İki alan Habur boyunca aynı sınır hattının parçasıydı.

Kazı ve yıkım

Alanı 1982-1990 arasında Esad Mahmud yönetiminde bir ekip kazdı; Alman arkeolog Hartmut Kühne de çalışmalara katıldı. Mayıs 2014’te IŞİD, alandan çıkmış 3000 yıllık bir Yeni Asur heykelini parçaladı. Sonraki raporlar alandaki eserlerin yüzde 40’tan fazlasının yağmalandığını yazıyor.

Bugünkü durum

Bölgenin denetimi 2026 başında değişti ve alana bugünkü erişimi doğrulayamadık. Yağmadan sonra höyükte ne kaldığını ve bekçi olup olmadığını bilen bir kaynak bulamadık. Gitmeyi düşünüyorsan önce Haseke’de ya da Şeddadi’de sor; yağma çukurlarıyla delinmiş bir höyükte zemin güvenilir değil.