Habur boyunca: Haseke’den Deyrizor’a höyük hattı

Habur Haseke’den güneye akıp Fırat’a karışıyor ve kıyısındaki höyükler Asur’dan Roma’ya uzanan bir eyalet ve sınır hattı çiziyor. Bu rota o hattı tek yönde, bir günde alıyor. Haseke’nin kilise mahallesindeki Mar Corcis Katedrali’nde başlıyor. Ardından Roma’nın Thannuris’i Tell Tuneynir, Mari tabletlerindeki Tabatum Tell Taban, Asur eyalet kenti Şadikanni Tell Aceje ve Orta Asur’un Dur-Katlimmu’su Tell Şeyh Hamad geliyor; gün Deyrizor’da bitiyor. Toplam yaklaşık 222 kilometre ve gece Deyrizor’da geçiriliyor.

Yol

Katedral Habur’un 500 metre kuzeyinde, kentin kiliselerinin toplandığı mahallede. Oradan güneydoğuya çık: Tell Tuneynir Habur’un doğu kıyısında, yolla 21 kilometre; alanın bir bölümü Basil Barajı gölünün içinde. Tuneynir’den Tell Taban’a 15 kilometre. Taban baraj gölünde ada gibi duruyor ve höyüğe ulaşmak su seviyesine bağlı; kıyıdan bakmak da bir seçenek. Oradan Şeddadi bölgesine, Aceje Şarkiye köyünün yanındaki Tell Aceje’ye 36 kilometre. Kaynaklar höyüğün noktasını 100 metreyi aşan farkla gösteriyor, bu yüzden yolu köyde sor. Aceje’den sonra 77 kilometrelik boş bir ova geçiliyor ve yol Sur köyündeki Tell Şeyh Hamad’da bitiyor. Deyrizor’a son bacak 73 kilometre.

Zamanlama

07:00’de katedralin önünde ol; yarım saat yeter. Kilise ayin dışında kapalı olabilir, ama kubbe kasnağındaki 12 pencere dışarıdan sayılıyor. 08:00’de Tuneynir’de ol ve bir saat ayır. 09:40 dolayında Taban’a geç: suyun durumuna göre höyüğe çık ya da kıyıdan bak, 45 dakika. 11:30’da Tell Aceje’de ol. 13:30 civarı Tell Şeyh Hamad’a var ve bir saat on beş dakika ayır; kazı alanının planını höyüğün tepesinden gör. 14:45’te yola çıkarsan 16:00’da Deyrizor’dasın.

Dikkat

Güzergâh iki il arasında Şeddadi bölgesinden geçiyor ve bölgenin denetimi 2026 başında değişti. Tell Aceje’ye bugünkü erişim doğrulanamadı; Tuneynir ile Taban’ın ne kadarının su üstünde kaldığı ve oraya giden yolların durumu da bilinmiyor. Yola çıkmadan Haseke’de o günkü yol ve kontrol noktası durumunu sor. IŞİD 2014’te Tell Aceje’den çıkmış bir Yeni Asur heykelini parçaladı ve höyük yağma çukurlarıyla delik; zemine güvenme, açık patikadan ayrılma. Gölün kıyısında zemin su seviyesine göre yumuşuyor. Aceje ile Şeyh Hamad arasındaki uzun bacakta ova boş, depoyu Haseke’de doldur. Karanlıktan önce Deyrizor’a var, gece sürme, kontrol noktalarında fotoğraf çekme. Hat Resulayn ve Tell Abyad şeridine girmiyor; Tel Temir ve Tell Halaf bilinçli olarak dışarıda bırakıldı. Güzergâhta yemek molası verilecek bir yer yok; su ve yiyeceği yanında taşı.