Tell Fekheriye

Habur ırmağının kaynaklarının çıktığı düzlükte, Ras el-Ayn’ın kenarında geniş ve alçak bir höyük. Adı çivi yazılı belgelerde Sikkan: yaklaşık 2000 yılından beri anılıyor, 1000 dolaylarında bir Asur valisi altındayken Sikani deniyordu ve o sırada Aramî devleti Bit Bahiani’nin parçasıydı. Yanından geçerken fark etmemek kolay. Yakın çevrede birkaç höyük yan yana duruyor; Tell Halaf iki buçuk kilometre batıda.

Nasıl gidilir

Haseke’nin kuzeybatısında, Ras el-Ayn’ın hemen yanında. Höyük tarlaların içinde ve tepesinde bir türbe ile mezarlık var; uzaktan bakınca alanı onlar belli ediyor.

Ne kadar sürer

Bir saat. Höyüğün doğu yamacından tepeye çıkıp çevreyi görmek buna dâhil.

Ne görülür

Alan 90 hektar kadar; bunun 12 hektarı yüksek höyük, gerisi çevresine yayılan alçak yerleşim. Höyük yüksek değil, geniş. Yüzeyde görülecek mimari az — kazılar hep küçük sondajlarla ilerledi. Neolitik’ten Roma-Bizans dönemine kadar iskân var, ama asıl dolu tabakalar Orta ve Yeni Asur dönemine ait; Mitanni dönemi yalnızca dağınık çanak çömlek parçalarıyla temsil ediliyor.

Neyi kaçırma

Buradan çıkan iki dilli yazıtı. Hadad-yisi adlı yöneticinin heykeli üstünde metin hem Akadçanın Asur lehçesiyle hem Aramîceyle yazılmış; erken Aramîce için en önemli belgelerden biri ve o kişi hakkında bildiğimiz her şeyin kaynağı. Heykel burada değil, ama yazıtın çıktığı yer bu höyük.

Washukanni miydi

Yirminci yüzyıl başında höyüğün Mitanni’nin başkenti Washukanni olduğu öne sürüldü. Dayanak yalnızca ad benzerliğiydi ve pek çok araştırmacı karşı çıktı; Sikkan zaten 2000 dolaylarında kayıtlı Sami bir ad. Washukanni’den Mısır’a gönderilmiş bir kil tablet kimyasal olarak buranın örnekleriyle karşılaştırıldı ve eşleşmedi. Yine de tartışma kapanmadı: son kazılar kimliği yeniden savunanlara dayanak verdi.

Bugünkü hâli

Höyük ilk kez 1929’da haritalandı, 1940’ta Chicago ve Boston ekipleri sondaj açtı ve buldukları bir Orta Asur tableti kentin o dönemdeki adını Dunnu diye verdi. Berlin merkezli ekip 2000’li yıllarda çalıştı; 2009 ve 2010 sezonlarında yeni Orta Asur tabletleri, sonuncusunda 40 kadar metin ve parça çıktı. Ras el-Ayn 2019’dan beri askerî denetim hattının üstünde; alana erişim düzenli değil, durumu bağımsız olarak doğrulanamıyor.