Haseke Meryem Ana Asur Katedrali

Meryem Ana Katedrali, Doğu Asur Kilisesi’nin Suriye Piskoposluğu’nun katedrali, yani bu kilisenin Suriye’deki merkezi. 1990’larda Haseke tren garının yakınında, kentin eski kiliselerinden uzakta yapıldı. Cemaati, 1930’larda Habur boyunca köyler kuran Hakkâri kökenli Asuriler. Görevdeki bir kilise; ziyaret ayin düzenine bağlı.

Cemaat nereden geldi

Bu Asurilerin kökü Hakkâri dağlarında. Soykırımdan sonra önce İran’a, sonra Irak’a geçtiler; 1930’larda Suriye’ye gelip Habur kıyısında 36 yeni köy kurdular. Köylerin hikâyesi sitedeki Tel Temir kaydında.

1965’ten sonra kilise takvim yüzünden bölündü. Eski Jülyen takvimini tutan karşı piskopos Habur’daki Tell Hormiz köyüne yerleşti; Miladi takvimi kabul eden çoğunluk Haseke’de kaldı.

Neden eski kiliselerden uzakta

20. yüzyılın sonunda Habur köylerinden ve Kamışlı’dan gelen göçle Haseke’deki Asuri cemaati büyüdü ve 1990’larda yaklaşık 500 aileye ulaştı. Eski kiliseler yetmedi; yeni katedral kilise mahallesinin dışında, garın yakınında yükseldi. 3 Ekim 1999’da, 1963 Haseke doğumlu Aprim Athniel burada Patrik IV. Mar Dinkha tarafından piskopos olarak göreve getirildi.

Nasıl gidilir

Katedral tren garının yaklaşık 500 metre kuzeydoğusunda, otogarın 200 metre batısında. Cağcağ deresi 500 metre doğuda, Habur 1500 metre güneyde akıyor. Süryani Ortodoks Mar Corcis Katedrali 1300 metre güneydoğuda; iki katedral tek bir kent yürüyüşüne sığıyor.

Ne görülür

Katedral betondan, doğu-batı yönünde uzanan modern bir salon kilise. Uzun kenarlarında üstü de altı da yarım daire biçiminde yüksek, dar pencereler dizili. Doğu ucunda büyük bir kemerli apsis ve iki yanında iki küçük apsis var; batıda bir galeri. Ana giriş güney cephenin ortasında ve geniş bir merdivenle çıkılıyor. Çatının ortasında büyük bir kubbe, batı ucunda küçük kubbeli iki çan kulesi duruyor.

2015’te ne oldu

Şubat 2015’te Habur’daki bütün Asuri köyleri IŞİD tarafından ele geçirildi. Katedral kaçan ailelerin toplandığı yer oldu; bir Asuri haber ağı 600 ailenin buraya ulaştığını bildirdi. Piskopos Athniel rehin alınanlar için fidye topladı.

Sonrasını rakamlar anlatıyor. Savaştan önce ilde yaklaşık 19500 Doğu Asur Kilisesi mensubu vardı, 5000’i Haseke’de. 2019’da bu sayı 1000’in altına düştü.

Neyi kaçırma

Pencereleri. Üstü de altı da yarım daire olan pencereler yapının en belirgin ayrıntısı. Güneydeki geniş merdivenin karşısına geçince giriş cephesiyle birlikte o kenarın pencere dizisi de tek bakışta görünüyor.