Halep’te Cdeyde’nin Katolik katedralleri ve Merkez Sinagogu

Cdeyde’nin kilise sokakları dört Katolik cemaatini yüz metrelik aralıklarla yan yana diziyor. Ermeni Katolik katedrali bir konaktan çevrildi. Farhat Meydanı’na bakan Maruni katedrali 1873 tarihli. Rum Katolik katedrali cemaatin kadınlarının takılarıyla kuruldu, Mar Asya el-Hakim ise 1500’de yeniden yapıldı. Yürüyüş oradan güneye, Bahsita’ya iniyor ve Halep Kodeksi’nin 500 yıl saklandığı Merkez Sinagogu’nun kapısında bitiyor. 800 metre, beş durak. Katedrallerin üçü savaştan sonra 2019 ile 2020 arasında yeniden açıldı; sinagog kapalı ve onarımı sürüyor.

Yol

Ermeni Katolik katedrali Tilal Caddesi’nde, Aziziye ile Cdeyde’nin birleştiği yerde. Buradan doğuya 170 metre yürüyünce Farhat Meydanı’na çıkıyorsun; Maruni katedralin cephesi meydanın dip duvarını kapatıyor. Buradaki Mar İlyas, Kuveyk kıyısındaki Rum Ortodoks Mar İlyas Katedrali değil. Rum Katolik katedrali 100 metre kadar ileride, kilise avlusunun hemen yanında. Oradan doğuya, dar sokağa dön: Mar Asya el-Hakim 170 metre sonra, uzun duvarı sokağın kenarını kaplıyor. Son parça en uzunu. Güneye, Bahsita tarafına 400 metre kadar yürü; sinagog Bab el-Ferec’in güneyinde ve yalnız dış duvarı ile kapısı görülüyor.

Zamanlama

Kiliseler ayin saatlerinde açık, dışında avlu kapısından soruluyor; yürüyüşü sabaha koy. 10:00’da Ermeni Katolik avlusundasın: içeri girmeden önce konağın iki katlı cephesine bak, yarım saat yeter. 10:40’ta Farhat Meydanı’nda ol; heykel ve cephe dışarıda, iç mekân tek turda, toplam kırk dakika. 11:25’te Rum Katolik avlusuna geç ve revağın altından heykele yürü. 12:05’te Mar Asya’nın sokağındasın; duvarı boydan boya yürümek ve içeri bakmak yarım saat. 12:40’ta sinagogun önündesin. Dışarıdan bakmak on beş dakika; yürüyüş 13:00 dolayında bitiyor ve Bab el-Ferec kuzeyde, birkaç dakika. Ayine denk gelirsen süreyi bir saat uzat.

Dikkat

Dördü de çalışan kilise: ayin sırasında içeride dolaşma ve fotoğraf çekme. Ermeni Katolik katedralinde litürji Ermenice; başlangıç saatini kapıda öğren. Avlu kapısı kilitli görünse de yanındaki piskoposluk konutundan sorulabiliyor. Maruni ve Rum Katolik katedrallerinin cepheleri onarımlardan geçti; Rum Katolik cephesi 1843’ün cephesi değil. Mar Asya’nın 1881 tarihli çan kulesi 2012’de bombardımanda parçalandı. Merkez Sinagogu ziyarete kapalı ve onarımı sürüyor; kapıyı zorlama, planını dış duvarı görmek üzerine kur. Halep Kodeksi burada değil, 1947’den sonra şehirden çıkarıldı. Hiçbir durakta giriş ücreti yok.