İdlib’de ikinci gün: Ebla’dan Mar Semaan’a

İdlib’in ilk günü Ölü Şehirler’e gidiyorsa, ikinci gün ilin iki ucunu birleştiriyor: güneyde bir höyüğün altındaki saray arşivi, kuzeyde bir sütunun etrafına kurulmuş dört bazilika. Aralarına Ruveyha’nın kilisesi giriyor ve gün bu yüzden uzun — toplam 190 kilometre, dört buçuk saati direksiyonda. Karşılığı açık: aralarında üç bin yıla yakın zaman olan üç yer, tek günde.

Yol

İdlib’den güneydoğuya çık. Ebla 28 kilometre, kırk beş dakika; höyük Halep–Şam yolunun kenarında, Sarakib yakınındaki Mardih köyünün yanında. Ovanın ortasında tek başına yükseliyor, yoldan görünüyor ve tabelası var. Son bölümü yürüyorsun. Höyükten sonra batıya sap: Ruveyha 21 kilometre, yarım saat. Oradan yön tersine dönüyor — kuzeye, İdlib’in yanından geçerek Mar Semaan’a 104 kilometre, iki saat. Son tırmanış tepenin eteğindeki Deyr Semaan köyünden başlıyor; hacılar da aynı yolu yürüyordu. Dönüş dağ yollarından: Mar Semaan’dan İdlib’e 56 kilometre, ama bir saat kırk dakika.

Zamanlama

07:30’da İdlib’den çık; bu günün erken başlaması gerekiyor. 08:15’te Ebla’dasın. Bir buçuk saat ayır: höyüğün üstündeki kazılmış duvarlar, sarayın tören merdiveni ve arşivin bulunduğu iki küçük oda. Oradan 1974’te 1800 kadar tam tablet ve 4700 parça çıktı. Tabletlerin kendisi bugün Halep, Şam ve İdlib müzelerinde; yani burada gördüğün şey yerin kendisi, oradan taşınmış içerik değil. 09:45’te Ruveyha’ya geç; bir saat yeter, Bissos Kilisesi ve iki katlı çarşı yapısı ayakta. 11:00’de kuzeye dön. Mar Semaan’a 13:00 civarı varıyorsun ve burası günün uzun durağı: dört bazilika, sekizgen avlu ve güneydeki vaftizhane bir buçuk saat alıyor. 15:00’te dönüş yoluna çık, 16:45 civarı İdlib’desin.

Dikkat

Bu gün araca bağlı ve toplu taşımayla kurulmuyor; şoförle anlaşıyorsan Mar Semaan dönüşünün yavaş olduğunu baştan söyle. İki alanda da gölge yok ve ikisi de açık arazi — şapka, su ve kapalı ayakkabı. Ebla’nın höyüğü savaş yıllarında zarar gördü: akropolün üstünde hendekler ve kaçak kazı çukurları açıldı, zemin yer yer düzensiz, işaretli hattan ayrılma. Mar Semaan 2016’daki hava saldırısında hasar gördü ve bazı bölümlerde düşmüş taş var. Bekçi ve gişe her zaman kapıda değil, ücretler değişken, nakit taşı. Yarım günün varsa Ebla’yı tek başına yap; bu iki durağı bir araya getiren şey mesafe değil, aralarındaki zaman.