Kuzey masifinde bir gün: Harim, Kalb Lozeh ve Mar Semaan

Ölü Şehirler denince akla önce güneydeki Zaviye Dağı geliyor — El-Bara, Serjilla. Kuzey masifi ayrı bir gün istiyor ve ayrı bir şey anlatıyor: burada kilise mimarisi bir yerde durup Avrupa’ya geçiyor. Rota İdlib’de başlıyor, Halep’te bitiyor; arada üç durak ve 146 kilometre var. Transit bir gün olduğu için aynı yoldan dönmüyorsun, akşamı Halep’te açıyorsun.

Yol

İdlib’den kuzeybatıya: Harim 45 kilometre, bir buçuk saat, Türkiye sınırının dibinde. Kaleye kasabanın içinden çıkılıyor ve höyüğün yamacı dik. Oradan Kalb Lozeh çok yakın — 12 kilometre, yarım saat — ama yol Ala Dağı’na tırmanıyor ve son bölüm dar. Kilise köyün içinde, evlerin arasında ve tabelası yok; sormak zorunda kalacaksın. Günün uzun bölümü sonda: Mar Semaan 50 kilometre, bir saat kırk beş dakika, yol dağdan inip ovaya çıkıyor. Son tırmanış tepenin eteğindeki Deyr Semaan köyünden başlıyor; hacılar da aynı yolu yürüyordu. Halep oradan 39 kilometre, bir buçuk saat.

Zamanlama

08:00’de İdlib’den çık. Harim’de bir saat: çıkış ve iniş bu sürenin yarısını alıyor, tepede gezilecek alan sanıldığı kadar geniş değil. 11:00 gibi Kalb Lozeh’te ol; kırk beş dakika yetiyor, çünkü yapı tek — bir cephe, bir iç mekân, bir apsis. Bazilika 460 dolayında yapıldı ve batı cephesindeki iki kule Romanesk düzenin bilinen en erken örneği sayılıyor. Öğleden sonra Mar Semaan’a geç ve alana en geç 14:00’te gir: dört bazilika, sekizgen avlu ve vaftizhane bir buçuk saat tutuyor, taş öğleden sonra ısınıyor ve gölge yok. Işık batıya dönerken çık, Halep’e akşam üstü varırsın.

Dikkat

Üç durakta da yürüyüş var ve üçünde de zemin taşlı. Harim’in patikası dik, Mar Semaan’ın alanı gölgesiz, Kalb Lozeh’in kapısı parmaklıklı ve kapalı bulabilirsin — köyden sorulunca açılıyor. Kalb Lozeh hâlâ oturulan bir Dürzi köyünün ortasında; sessiz ol ve avlulara girme. Yollar dağ yolu, kışın sis ve yağmur ikisini de yavaşlatıyor. Sınır hattı Harim’e yakın, o çevrede fotoğraf çekerken dikkatli ol. Gün transit olduğu için bagajını yanına al, İdlib’e dönmüyorsun.