Şam’dan Kalamun’a bir gün: Saydnaya, Malula ve Cubbadin

Batı Aramîcesi bugün Suriye’de iki köyde konuşuluyor ve ikisi birbirine 6 kilometre uzaklıkta. Bu gün onları bir manastırla birlikte tek güzergâha diziyor: Şam’dan çıkış, Kalamun’da üç durak, akşam dönüş. Toplam 120 kilometre. Sıra yükseklik ve kalabalıkla belirleniyor, mesafeyle değil.

Yol

Şam’dan kuzeye çık. Saydnaya 30 kilometre ötede ve manastır kasabanın üstündeki kaya kütlesinin tepesinde; araç aşağıda bırakılıyor, yukarısı yürünüyor. Oradan kuzeydoğuya devam et: Malula 50 kilometre uzaklıkta, kayalığa yaslanmış, iki manastırı ve kayayı boydan boya yaran geçidi var. Geçidi baştan sona yürü, ortasında dönme. Son durak batıda: Cubbadin, Malula’dan 6 kilometre. Burası iki köyün Müslüman olanı ve gündelik dili aynı.

Zamanlama

08:00’de Şam’dan çık. Saydnaya’da 09:00 gibi ol — şapelde sıra oluyor ve hac otobüsleri öğleden sonra geliyor. Terasa çıkmadan inme, Kalamun ovası oradan görünüyor. Malula’ya öğleye doğru var; geçit dar ve öğle saatinde ışık tam yukarıdan giriyor, iki duvar da aydınlık. Manastırların saatini gitmeden telefonla teyit ettir, değişiyor. Cubbadin’e 16:00 civarı geç ve acele etme; görülecek bir anıt yok, duyulacak bir dil var.

Dikkat

Kimseden Aramîce konuşmasını isteme; kahvede ya da bakkalda otur, dinlemek yeterli. İnsan fotoğrafı için önce izin al. Malula’nın geçidi taşlı ve eğimli, kavrayan tabanlı ayakkabı gerekiyor; onarım sürüyor ve kapalı bölümler olabiliyor. Yükseklik yüzünden akşamlar serin, yazın bile ince bir üstlük al. Kışın yol kar tutuyor.