Tell Barri (Kahat)

Tell Barri, Habur’un kolu Cağcağ’ın kıyısında, ovadan 32 metre yükselen büyük bir höyük. Tabanı 37 hektar, güneyinde ayrıca 7 hektarlık bir aşağı kent var. Antik adının Kahat olduğu tahminle değil belgeyle biliniyor: höyüğün güneybatı yamacında adı taşıyan bir eşik taşı bulundu. Yerleşim MÖ dördüncü binyılda başlıyor ve modern çağa kadar hiç kesilmiyor.

Nasıl gidilir

Tell Brak’ın 8 kilometre kuzeyinde, Haseke’nin yaklaşık 50 kilometre kuzeydoğusunda. Haseke’den araçla bir saat; yol asfalt, son bölüm köy yolu. Tell Brak ile aynı gün gezmek doğal olanı: iki höyük arasında on dakika var ve ikisi aynı krallığın iki kenti.

Ne kadar sürer

Bir buçuk saat. Höyük yüksek ve yamacı diktir; tepeye çıkmak yirmi dakika alıyor, kazı alanları arasında dolaşmak kalanı.

Ne görülür

Yukarıda Tukulti-Ninurta’nın sarayının kerpiç duvarları açık duruyor — Asur kralları buraya geldiğinde Kahat zaten iki bin yıllık bir kentti ve saray daha eski bir yapının üstüne kuruldu. Höyüğü çepeçevre saran kalın çevre suru Part çağından; yamaçtan bakıldığında hattı ova üstünde izlenebiliyor. Doğu tarafta Part döneminden bir konut mahallesi kazıldı: odalar, avlular, iş alanları, MS ikinci yüzyıldan yedinci yüzyıla kadar sürmüş bir mahalle hayatı. Kesitlerdeki katman çizgileri höyüğün asıl belgesi.

Neyi kaçırma

Kahat, Mitanni çağında bir hac kentiydi. Fırtına tanrısı Teşup’un tapınağı buradaydı ve tapınağın adı, Hitit kralı ile Mitanni prensi arasında imzalanan Şattivaza antlaşmasında geçiyor — yani devletler arası bir belgede tanık olarak. Tapınağın yeri kesin değil; tepede rehber varsa nereye baktıklarını sor. İkinci ayrıntı: Mari’nin saray arşivinde Kahat kralları yarı bağımsız hükümdarlar olarak anılıyor ve Zimri-Lim’in yıl adlarından biri doğrudan “Zimri-Lim’in Kahat’ı aldığı yıl”.

Bugünkü durum

Kazı 1980’de Floransa Üniversitesi ekibiyle başladı, sonra Napoli ekibi devraldı ve 2010’da durdu. Buluntular — tabletler dâhil — Halep’e taşındı. Höyükte bugün bekçi yok, işaret yok; kazı çukurlarının kenarı yer yer oyulmuş ve yağmurdan sonra kayıyor. Tepeye çıkmadan önce köyde durumu sor, patikadan ayrılma.