Lazkiye’nin kiliseleri yürüyüşü: Mar Nikola’dan Latin Kilisesi’ne

Lazkiye’nin eski merkezinde, bir buçuk kilometreyi bulmayan bir hatta dört ayrı cemaatin kilisesi duruyor: Rum Ortodoks, Ermeni Ortodoks, Presbiteryen ve Latin Katolik. Bu yürüyüş kuyumcular çarşısı Suk es-Saga’nın köşesindeki Mar Nikola’dan başlıyor. Oradan 60 metre ötedeki Ermeni Meryem Ana’ya ve 1940’ta bitirilen Mar Circis Katedrali’ne geçiyor. Sonra 1923-1924 tarihli Ulusal Evanjelik Kilisesi’ne yürüyor ve limana bakan Bağdat Caddesi’nde, 1933’te kutsanan Latin Kilisesi’nde bitiyor. Beş durak, 1200 metre kadar yürüyüş, iki buçuk saat.

Yol

Mar Nikola, Suk es-Saga ile Müsenna bin Harise Caddesi’nin kesiştiği köşenin kuzeydoğusunda. Ana giriş cadde seviyesinin altında kalıyor, kapıyı ararken aşağı bak. Ermeni Meryem Ana Kilisesi 60 metre kadar güneydoğuda. Çevresine Kidon deniyor; yol sorarken bu adı kullan. Oradan Mar Nikola’nın önüne dön ve çarşı boyunca batıya yürü. Mar Circis Katedrali 300 metre kadar ötede, Suk es-Saga’nın kuzey kenarında, Şükrü el-Kuvvetli Caddesi’nin hemen batısında. Üç kubbesi çevredeki binaların üstünden seçiliyor. Katedralden batıya devam et. Ulusal Evanjelik Kilisesi 400 metre kadar ötede; yüksek apartmanların arasında alçak kalıyor ve ancak köşeyi dönünce görünüyor, kesin yerini çevrede sor. Son bacak güneye: Bağdat Caddesi’ne in, limanın karşısındaki iki kuleli Latin Kilisesi 500 metre kadar ötede.

Zamanlama

09:00’da Mar Nikola’nın önünde ol. Kapıları açık bulma ihtimali pazar sabahı daha yüksek, ama ayin saatleri yayımlanmış değil; ayin sürüyorsa salonda fotoğraf çekme. Mar Nikola’nın tarihinde iki kaynak ayrışıyor. Almanca Vikipedi kiliseyi 6. yüzyıla koyuyor, Arapça Vikipedi ise yapım yılının bilinmediğini ve bilinen ilk tarihin 1722 onarımı olduğunu yazıyor. Kesin olan, Temmuz 1845’te bir depremden sonra bitişikteki Mar Musa ile birleştirilip yeniden kurulduğu; içerideki manzum mermer kitabe bu birleşmeyi tarihliyor. Yirmi dakika yeter. 09:25’te Ermeni Meryem Ana’dasın. Kapı üstündeki Ermenice levhalarda 1254 okunuyor. Kuzeybatı duvarındaki 1183 yazan taş ise bir mezar taşı, kilisenin tarihi değil. 09:50’de Mar Circis Katedrali. Bugünkü yapı 1936 ile 1940 arasında cemaatten toplanan bağışlarla yeniden kuruldu. Batı cephesinde beş büyük kemerli pencere var, duvardaki mermer levhanın son satırında 1940 yazıyor. Yarım saat ayır. 10:30’da Evanjelik Kilise. Kapının yanındaki levha Arapça ve İngilizce 1923-1924 diyor; iki dilin arasında 46. Mezmur’dan bir satır duruyor. Önündeki taşlar, 1856’da gelen ilk misyonerleri anan sembolik mezar taşları. Yirmi dakika. 11:00’de Latin Kilisesi’ndesin. İtalyan mimar Arrigoni tasarladı, Piskopos Frediano Giannini 19 Mart 1933’te kutsadı. Liman dolgusu yapılmadan önce bu gotik kuleler, Lazkiye’ye denizden yaklaşanların ilk seçtiği şeydi. Kapılar açıksa salon yarım saat istiyor, kapalıysa karşı kaldırımdan bakmak yetiyor. Yürüyüş 11:30 dolayında bitiyor.

Dikkat

Mar Nikola ile Mar Circis’in bugünkü durumu doğrulanmadı ve iç ziyaret kapının açık olmasına bağlı. Kapalıysa bu rotanın asıl konusu zaten dışarıda: kapı üstündeki levhalar, kitabeler ve cepheler. Ermeni Meryem Ana’da kapı kapalıysa cemaatten birine sor. Beş kilisenin hepsi çalışan ibadet yeri: omuz ve diz örten kıyafet, ayin sırasında sessizlik. Evanjelik Kilise, Ermeni Meryem Ana ve Latin Kilisesi ücretsiz; Mar Nikola ile Mar Circis için girişte teyit et. Mart 2025’teki kıyı olaylarından sonra kent merkezinde koşullar değişebiliyor; yola çıkmadan güncel durumu yerel kaynaktan öğren.