Şam’da hac yolu boyunca: Meydan’dan Merce’ye

Şam’dan güneye — Kudüs’e, Medine’ye ve Mekke’ye — çıkan kervan yolu yüzyıllarca aynı hattı izledi ve yol üstündeki yapılar o hattı hâlâ çiziyor. Bu yürüyüş o yolu tersten alıyor: kervanın çıktığı yönden şehre doğru. Meydan’ın tatlıcı caddesinde başlıyor, dört camiden geçiyor ve merkezde bitiyor. Toplam 2400 metre; duraklar kısa, yürüyüş rahat.

Yol

Cezmatiye’nin orta kesiminden başla — cadde uzun ve gezmeye ortadan başlamak daha kolay. Oradan kuzeye, Meydan Caddesi boyunca 800 metre yürü; Bab Musalla Meydanı’na varmadan caminin minaresi zaten görünüyor, sokak kapısı caddenin üstünde ve yanında bir sebil var. Yürüyüşün en uzun ayağı burada başlıyor: kuzeye 800 metre daha, sur dışındaki çarşı sokaklarının arasına. Sinan Paşa Camii’ni ararken kapıyı değil minareyi ara, dükkânlar cepheyi kapatıyor. Oradan Bab el-Cabiye’ye ve Doğru Sokak’ın batı ucuna 200 metre; Derviş Paşa Camii’nin kapısı doğrudan sokağa açılıyor. Son ayak kuzeybatıya, Nasır Caddesi’ne 500 metre.

Zamanlama

09:00’da Cezmatiye’de ol. Fırınlar o saatte çalışıyor, cadde henüz yüklenmemiş ve rahat yürünüyor; aynı cadde akşamüstü bambaşka bir yer, kalabalık gerçek. Bab Musalla’ya sabah bitmeden gir, dükkânlar açılırken. 11:30 civarında Sinan Paşa’da ol: minarenin yeşil sırlı tuğlası öğleden önce güneşi karşıdan alıyor ve gövde ancak o saatte gerçek rengini veriyor. Derviş Paşa’yı öğleden sonraya bırak, çünkü kapıyı çeviren İznik panoları doğrudan güneşte parlıyor, gölgede renk veriyor. 14:00 civarında Tankiz’e var — öğle namazı çıkışını beklersen avlu boşalmış oluyor.

Dikkat

Dört durak da çalışan cami: omuz ve diz kapalı, ayakkabı kapıda, namaz vaktinde dışarıda bekle. Kadın ziyaretçi için başörtüsü gerekiyor ve kapıda ödünç verilmeyebilir, yanında taşı. Camilerin namaz dışı saatleri değişken; kapalı bulursan kapıda sor, çoğu yerde açılıyor. Cezmatiye’de alışveriş tezgâhtan ve nakitle; bozuk para hazırla. Bayram arifesinde ve Ramazan akşamlarında cadde kilitleniyor, araçla girme. Tankiz Camii’nin caddeye bakan binası 1951’de baştan kuruldu; Memlûk olan kısım kuzeydeki minare, iki taçkapı, mihrap ve türbe. Şehrin bu ekseni turist hattının dışında, tabela az; yön sormaktan çekinme.