Merce’den Seb’a Bahrat’a: Şam’da Osmanlı sonu ve Manda dönemi yürüyüşü

Hamidiye Çarşısı’nın batı çıkışından Seb’a Bahrat Meydanı’na iki kilometreye yakın bir yürüyüş, yedi durak. Konusu Şam’ın 1900 ile 1962 arasında yeni yüzünü nasıl kurduğu: valilik sarayından adliyeye dönen bir bina, otel olarak yapılıp hiç otel olmayan bir blok, Manda döneminin meclisi ve bir tiyatro. Yapıların çoğunun içine girilmiyor. Bu bir cephe okuması; iç mekân beklemeden gelmek gerekiyor.

Yol

Hamidiye’nin batı ucundan Nasr Caddesi’ne çık. Karşıdaki uzun taş cephe Adliye Sarayı: 1554’te Osmanlı valisinin konutu oldu, Manda’da Yüksek Komiserlik’ti, bugün mahkeme. Caddeyi batıya yürü ve Merce Meydanı’na gir. Doğu yüzündeki dört katlı, ortası kemerli bina Âbid Binası. Meydanın güney kenarında, Barada’nın öte yakasında Saray-ı Kebir duruyor. Buradan kuzeybatıya, Yusuf el-Azma Meydanı’na yürü; bu bacak yolun en uzunu, 550 metreye yakın. Heykelin ardından Salihiye yoluna çık: iki bitişik bloklu taş yapı meclis binası. Bir sokak ötede, 29 Mayıs Caddesi’nde Kabbânî Tiyatrosu var. Son durak kuzeyde, kısa bir yürüyüş sonra: yedi havuzun adını taşıyan Seb’a Bahrat Meydanı.

Zamanlama

09:00’da Hamidiye’nin batı çıkışında ol; cadde henüz boşken adliyenin kemerli girişi ve üstündeki kitabe şeridi rahat görülüyor. Âbid Binası’na 09:30’da var. Cephe öğleden önce doğrudan ışık alıyor. Ortadaki kemerli geçide bir adım gir, avlu oradan görünüyor. 10:00’da Saray-ı Kebir’in önünde ol ve cepheye Barada’nın üstündeki yaya köprüsünden bak. Tuğranın söküldüğü boş pano orada. 10:30’da Yusuf el-Azma Meydanı, 11:00’de meclis binası. İki blok arasındaki geçidi ara. Kabbânî’nin kapısı gündüz kapalı olabiliyor; oyun yoksa fuayeyi görmek şansa kalıyor. Seb’a Bahrat’a 11:45 gibi varırsın. Fıskiyeler akşamüstü açılıyor. Programda oyun varsa yürüyüşü öğleden sonraya al, son iki durağın yerini değiştir ve akşamı Kabbânî’de bitir.

Dikkat

Adliye, Saray-ı Kebir ve meclis çalışan resmî binalar: içeri ziyaretçi alınmıyor ve kapılarında güvenlik var. Fotoğrafı kaldırımdan çek, kapı önünde oyalanma; resmî cephelerin fotoğraflanmasında kısıtlama olabilir, çekmeden önce görevliye sor. Merce ve Yusuf el-Azma trafiğin etrafında döndüğü meydanlar. Karşıya geçerken orta adayı değil kaldırımı kullan. Âbid Binası’nın alt katı dükkân; binanın kendisi ofis ve konut, avlunun ötesine geçilmiyor. Cuma sabahı dükkânlar kapalı ve cadde sakin. Cepheler için bu iyi, ama Âbid’in avlusu da kapalı olabilir. Kabbânî’nin bilet ve oyun saatini gişeden teyit et.