Şam’da yarım gün: Bab el-Ferec’ten Aksab’a altı durak

Emevî Camii’nin kuzeyinde, Bab el-Ferec ile Suk Saruca arasında kalan alan Şam’ın en kalabalık köşesine bitişik ama o kalabalığı almıyor. Bu yürüyüş orada 1300 metre. Bir Eyyûbî medresesi, 985’ten kalan çalışan bir hamam, Emevî Camii’nin kuzey kapısına bakan bir Memlûk medresesi, oturulan bir mahalle, surun kuzey kapılarından biri ve sur dışında bir cami. Duraklar arası en uzun yürüyüş 500 metre.

Yol

Hamidiye Çarşısı’nın kuzey çıkışından Bab el-Ferec yönüne yürü. Adiliyye Medresesi ile Zahiriyye dar bir sokağın iki yakasında karşı karşıya; batıdaki, portali derin bir kavsaranın içine çekilmiş olan Adiliyye. Çıkınca doğuya dön ve 110 metre git: Melik ez-Zahir Hamamı Zahiriyye’nin bitişiğinde, kapısı sokak seviyesinde ve alçak. Oradan 170 metre daha doğuya yürüyünce Emevî Camii’nin kuzey kapısının karşısındaki siyah beyaz cepheye çıkıyorsun, yani Çakmakiye’ye. Sonra kuzeye dön; 130 metre sonra Amara’nın sokaklarındasın. Mahalleyi geçip sur boyunca doğuya 380 metre yürü, Bab el-Feradis’ten sonraki ikinci kapı Bab es-Selam. Kapının dışına çık ve kuzeye 500 metre: Aksab Camii’nin minaresi damların üstünden görünüyor, ona bakarak yürü.

Zamanlama

09:00’da Adiliyye’nin sokağında ol. Yapı bugün bir kurum binası; avluya girip giremeyeceğin o günkü kullanıma bağlı ve kapı kapalıysa karşıya, Zahiriyye’ye geçmek en kolayı. Hamam bu yürüyüşün uzun durağı: keseyle ve masajla iki saati buluyor, sadece bakmak için girmek zor. Yıkanmayı sona bırakmak istersen Aksab’dan geri dönüş 1000 metre, on üç dakika. Çakmakiye’ye öğleden önce gir, avlu o saatte ışık alıyor. Amara’da acele etme. Mahallenin işi öğleye doğru kuruluyor; marangoz ve dokumacı kapıları o saatte açık. Bab es-Selam’a öğleden sonra varırsan kapının doğu yüzü gölgeye giriyor, kemerin üstündeki mukarnas konsolları öğleden önce daha net.

Dikkat

Hamamda kadın ve erkek saatleri gün içinde değişiyor, girmeden önce sor. Havlu ve kese veriliyor ama tutar sabit değil; nakit taşı. Altı duraktan üçü çalışan cami: omuz ve diz kapalı giyin, namaz vaktinde harime girme. Amara ile Suk Saruca sokakları dar ve motosiklet geçiyor, fotoğraf için durunca kenara çekil. Yaz öğlenleri bu güzergâhta gölge yok; yürüyüş sabaha kayıyor. Kışın taş zemin kayganlaşıyor, tabanı tutan ayakkabı giy.