Şam kiliseleri yürüyüşü: Bab Tuma’dan Bab Şarki’ye altı katedral

Bab Tuma ile Bab Şarki arasındaki bir kilometreye yakın hatta altı ayrı cemaatin katedrali ya da manastırı sıralanıyor: Ermeni Katolik, Marunî, Latin, Süryani Ortodoks, Süryani Katolik ve Ermeni Apostolik. Yapıların en eskisi 1848, en yenisi 1951 tarihli. Girişlerin hepsi ücretsiz. Kapılar ise ayin saatine göre açılıyor ve bu rotayı ayakta tutan şey o saatleri bilmek. Yürüyüş kuzeyden güneye iniyor ve Bab Şarki’de, Hristiyan mahallesi yürüyüşünün başladığı noktada bitiyor.

Yol

Bab Tuma meydanından batıya, Kanayetü’l-Hatab Sokağı’na sap. 54 numaradaki gül pencereli cephe Sultanetü’l-Âlem Katedrali; karşı kaldırımda Bakri Hamamı duruyor. Meydana dön ve güneye, Deyr Sokağı’na yürü. Burada iki yapı birbirine bakıyor: kuzey yakada Marunî Mar Antonios Katedrali, güney köşede Fransiskenlerin Latin Manastırı. İki kapının arası yirmi adım. Bab Tuma Caddesi’ni güneye tutmaya devam et. Doğu yakadaki üçgen alınlıklı, dört sütunlu cephe Mar Corcis Katedrali. Cadde Doğru Sokak’a çıkınca doğuya dön. Güney yakada, dükkânların arasında geride kalan avlu kapısı Mar Bolus Katedrali’nin. Son durak kısa bir yürüyüş ötede: Bab Şarki’nin iç yüzünde, yine güney yakada, kapısında Ermenice kitabe olan Surp Sarkis.

Zamanlama

Hafta içi bir sabah 09:00’da Kanayetü’l-Hatab Sokağı’nda ol. Kapılar ayin dışında kapalı görünüyor, ama avluda çoğu zaman bir görevli var ve sabah saatinde sormak kolay. 09:30’da Deyr Sokağı’na geç ve iki yapıya kırk dakika ayır; Latin Manastırı’nın avlusu içeri girmeye değer. 10:15’te Mar Corcis. Kabartma ve Süryanice kitabe cephede, kapı kapalıysa bile görülüyor. 10:45’te Mar Bolus: siyah beyaz kemerli revak avludan okunuyor. 11:15’te Surp Sarkis’in avlusuna gir ve kubbeye bak. 11:45’te Bab Şarki’desin. Pazar sabahı kapılar açık, ama ayin sürüyor; arkada durulur, fotoğraf çekilmez. Kiliseleri dolu görmek istersen dört tarih var: 6 Ocak’ta Surp Sarkis, 6 Mayıs’ta Mar Corcis, 29 Haziran’da Mar Bolus, 10 Temmuz’da Latin Manastırı bayram yapıyor.

Dikkat

Altı yapının altısı da çalışan ibadet yeri: omuz ve diz kapalı, ayin sırasında fotoğraf yok, sonrasında izin iste. Açık saat hiçbir kapıda sabit değil; girişte teyit et. Kanayetü’l-Hatab ile Deyr Sokağı dar ve motosiklet geçiyor, duvar tarafında yürü. Latin Manastırı’nda ana sunağa bakıp dönme: 1860 olaylarında öldürülen 11 kişinin mezarları yan sunağın yanında. Mahalle 2013’ten sonra Doğu Ğuta’dan atılan havan mermilerini aldı; en çok isabet alan yapı Mar Antonios oldu ve onarımı sürüyor. Bab Şarki’ye varınca gün kapanmak zorunda değil. Hanania Kilisesi’ne ve Bab Kisan’a giden Hristiyan mahallesi yürüyüşü aynı kemerin önünden başlıyor.