Şam’da hanlar ve kapalı çarşılar: yarım günlük yürüyüş

Şam’ın eski şehrinde ticaret yapıları tek bir hatta diziliyor ve bu yürüyüş o hattı takip ediyor. Hamidiye’nin arkasındaki gümrük koridorunda başlıyor, Bab el-Cabiye’nin yanındaki süpürge atölyelerinde bitiyor. Toplam yürüyüş 1200 metre, altı durak. Hepsi çalışan iş yeri: burada müze saati değil çarşı saati işliyor, o yüzden gün seçimi mesafeden önemli.

Yol

Hamidiye Çarşısı’nın doğu yarısından kuzeye açılan dar geçitlerden birine sap; girişteki mavi levhada Sûk el-Cumruk yazıyor ve hanın uzun kolu orada başlıyor. Kolun sonunda güneye dön, Terzi Çarşısı hattına gir. Nuriye Medresesi’nin kapısı sokaktan fark edilmiyor — çatıdan yükselen sivri mukarnas kubbeyi ara, kapı numarası arama. Aynı hatta 200 adım daha yürü: Han el-Hayyatin’in yüksek kapısı tentelerin arkasında kalıyor, kumaş toplarını sokağa taşıran dükkânları takip et. Sonra Midhat Paşa Çarşısı’na in ve doğuya bak; Han Çakmak dükkân sıralarının arasında, yüksek bir kapının ardında. Burada yön değişiyor. Midhat Paşa’yı batıya yürü, 400 metre. Bükümlü sokaklar bitip düz caddeler başlayınca Hariqa’dasın. Meydandan güneybatıya sapınca Bab el-Cabiye ve Sinaniye hattı açılıyor.

Zamanlama

09:30’da Hamidiye’de ol. Dükkânlar açılmış olur, koridorlar henüz dolmaz; Han el-Cumruk’ta kubbe boyunlarındaki pencereler ışığı o saatte içeri düşürüyor. Nuriye Medresesi’ne 10:15 gibi gir. Türbe odası tek ve saatler sabit değil; kapalı bulursan öğleden sonra tekrar dene, hat zaten aynı yerden geçiyor. Han Çakmak’ta 11:30 iyi bir saat, çünkü avlu ışığı tepeden alıyor. Hariqa’ya öğle arası var: toptancılar 13:00 sularında yavaşlıyor ve meydan boşalıyor. Sinaniye’yi sona bırak, 14:00 civarı. Süpürge, elek ve buhurdan atölyeleri öğleden sonra çalışıyor; işi iş başında görmek istiyorsan saat bu.

Dikkat

Cuma bu yürüyüşün günü değil. Hanların ve iki çarşının çoğu dükkânı kapalı oluyor, avlular boş kalıyor ve altı durağın beşi anlamını kaybediyor. Duraklardan hiçbiri müze değil; Nuriye Medresesi dışında bilet yok, onunki de girişte değişiyor, nakit taşı. Hanlar çalışan depo ve atölye: avluda fotoğraf çekmeden önce sor. Terzi Çarşısı ile Sinaniye’nin zemini düz değil, taş yer yer aşınmış. Hariqa’nın açık meydanında gölge yok; temmuz ve ağustosta yürüyüşü 16:00’dan sonraya kaydır.